در مرکز تحقیقات مخابرات ایران، بر اساس پیمایشی که برای ترسیم نقشه راه اینترنت اشیای ایران برای دستیابی به جایگاه مناسب در چشم انداز 1404 انجام شد، صنعت بهداشـت و درمـان، اولویت اصلی ایران برای توسعه اینترنت اشیا شناسایی شده است (مرکز تحقیقات مخابرات ایران، 1394 الف). با این حال هنوز هیچ اولویتی از کاربردهای اینترنت اشیا در این صنعت مشخص نشده است و به نظر می رسد استفاده از فناوری اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمـان بـه تعریـف واولویت بندی حوزه های کاربردی نیاز دارد. به بیانی دیگر، اولویت بندی حوزه هایی از کاربرد اینترنت اشیا در بخش بهداشت که بیشترین پتانسیل را برای توسعه پایـدار بخـش بهداشـت و درمـان درایران دارند، ضروری است.
شایان ذکر است در ایران، کاربرد نوآورانه فناوریهای نوین همواره مد نظر پژوهشگران بوده است (محقر، لوکس، حسنی، علی منشی، 1387؛ خداداد حسینی و فتحـی، 1390) امـا تـا کنـونپژوهشی درباره کاربردهای فناوری اینترنت اشیا در ایران (به ویژه در بخـش بهداشـت و درمـان) اجرا نشده است. هدف این پژوهش، اولویت بندی زمینه های کاربردی توسعه فناوری اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمان در ایران است؛ به گونه ای که دستیابی به پایداری در حوزه سـلامت را تسهیل کند. از این رو پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به سؤال های زیر است:
وزن هر یک از شاخص های کامیابی اقتصـادی، کیفیـت زنـدگی و حفاظـت از محـیطزیست، برای ارزیابی کاربردهای اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمان ایـران چقـدراست؟
اولویت هر یک از کاربردهای اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمـان ایـران بـه چـهترتیب است؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Machine to Machine (M2M)
Radio-frequency identification (RFID)

پیشینه پژوهش فناوری اینترنت اشیا
عبارت اینترنت اشیا را برای اولین بار کوین اشتون در سال 1999 به کار برد و جهـانی را توصـیفکرد که در آن هر چیزی شامل افراد، حیوانات، گیاهان و حتی اشیای بی جان (ماننـد ماشـین هـا )، بتوانند برای خود هویت دیجیتال داشته باشند و به رایانـه هـا اجـازه دهنـد آنهـ ا را سـازماندهی ومدیریت کنند. اینترنت در حال حاضر همه مردم را به هم متصل می کند، ولی با اینترنت اشیا تمام اشیا به هم متصل می شوند و می توان به کمک اپلیکیشن های موجـود در تلفـن هـای هوشـمند و تبلت، آنها را کنترل و مدیریت کرد (اشتون، 2009). در واقع اینترنت اشیا مفهومی جدید در دنیای فناوری و ارتباطات است که به عنوان فناوری ای مدرن قابلیت ارسـال داده از طریـق شـبکه هـایارتباطی، اعم از اینترنت یا اینترانت، را برای هر چیزی (انسان، حیوان یـا اشـیا) فـراهم مـی کنـد (چیوئی، لافلر و رابرِتز، 2010؛ فاکس، کامبوروگاموف، و هارتمن، 2012). کسب و کارها بـه شـدتبه اینترنت اشیا توجه کرده اند و این موضوع به توسعه کسب و کارهـای الکترونیـک1 منجـر شـدهاست (یوکلمن، هریسون و میکائیلز، 2011) و در بسیاری از موارد مدیریت روابط بـا مشـتریان ازطریق این فناوری اطلاعاتی آسان می شود (شاکونگ و جیدونگ، 2010). در واقـع اینترنـت اشـیارویکردی است که تعامل پذیری بین شی با شی، شی با انسان، و انسان با شی را ارتقا می دهـد و به کمک چنین رویکردی خدمات جدیدی ظهـور خواهنـد کـرد (میورانـدی و همکـاران ، 2012).
همچنین یکی از اهداف اصلی اینترنت اشیا، افزایش هوشمندی در زندگی، کسب و کـار و اقتصـاداست (تان و وانگ، 2010).
معماری لایه ای اینترنت اشیا2
اتحادیه بینالمللی ارتباطات (ITU)3 یکی از مراجع جهانی در حوزه ارتباطات، به طراحی معماری اینترنت اشیا ( شکل 1) اقدام کـرده اسـت. ایـن معمـاری بـا لایـه هـای کاربردهـا4 (اپلیکیشـن )، پشتیبانی5، شبکه ها6 و وسیله ها7 به کمک قابلیت های مدیریتی و امنیتی و با استفاده از کاربردهای اینترنت اشیا به توسعه شهر هوشمند، حمل و نقل هوشمند، ساختمان هوشـمند، انـرژی هوشـمند،صنعت هوشمند، سلامت هوشمند و زندگی هوشمند کمک می کند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Electronic Business (e-Business)
IoT layered architecture
International Telecommunication Union (ITU)
Application layer
Service and application support layer
Network layer
Device layer
،1

شهر هوشمند حمل و نقل
هوشمند ساختمان
هوشمند
انرژی هوشمند صنعت هوشمند سلامت
هوشمند زندگی هوشمند
قابلیت های مدیریتی:

قابلیت های عمومی
مدیریتی

قابلیت های ویژه مدیریتی

لایه کاربرد:
کاربردهای اینترنت اشیا
قابلیت های امنیتی:

قابلیت های عمومی امنیتی

قابلیت های ویژه امنیتی

لایه پشتیبان کاربرد و خدمات:
پشتیبانی عمومی، پشتیبانی ویژه
لایه شبکه:
قابلیت های شبکه سازی، قابلیت های انتقال
لایه وسیله ها:
درگاه ها، وسیله ها

شکل 1. مدل لایه ای معماری اینترنت اشیا (ورمسان و فرایسس، 2014: 15، به نقل از ITU)
ِ
همان طور که در این مدل معماری اینترنت اشیا مشاهده می شود، کاربردهـای اینترنـت اشـیامی توانند به افزایش هوشمندی سلامت در جامعه منجر شوند.
سلامت هوشمند
کاربردهای اینترنت اشیا، بازار بالقوه آینده داری در حوزه خـدمات سـلامت الکترونیـک و صـنعتارتباطات از راه دور دارد (وِرمسان و فرایسس، 2014: 64). اینترنـت اشـیا مـی توانـد بـا افـزایش هوشمندی کسبو کار در بیمارستان ها و مراکز درمانی، خدمت رسـانی بـه بیمـاران را آسـان کنـد(رومان، ناجرا و لوپز، 2011). همچنین اینترنت اشیا زمینـه هـای بهبـود سـلامتی و پیشـگیری ازبیماری ها را با نظارت های مداوم بر فعالیت افراد عادی یا مستعد بیماری فراهم میکند (وِرمسـانو فرایسس، 2014: 62؛ باندیاوپادهیای و سن، 2011). به بیماران کمک می کند توانمند تر شوند و کسب و کارها نیز می توانند سود اقتصادی از این بازار نوآورانه جدید را از آن خود کنند. به نوعی هم مشکلات اجتماعی بیماران و افراد نگران نسبت به سلامت، راحت تر برطرف مـی شـود و کیفیـتزندگی شان به نوعی بهبود می یابد (هلال، کوک و اسچمالز، 2009) و هـم بـه رونـق اقتصـادی دربخش بهداشت و درمان کمک می کند (هالر، کارنوسکوس و اسچروث، 2009). همچنین با کمک این فناوری می توان تأثیرات فعالیت های بیمارستانی بر محیط زیست (مانند تولید و از بین بـردنزباله های بیمارستانی) را بهتـر مـدیریت کـرد و بـه محـیط زیسـت نیـز کمتـر صـدمه زد (پـِرِرا،زاسلاوسکی، کریستین، و جئورگاکوگولوس، 2014: ب). کاربردهای اینترنت اشـیا مـیتواننـد بـهتوسعه سکوهایی1 (پلت فرم هایی) بینجامند که با افزایش هوشمندی سلامت، خدمات نوآورانـه ای را برای بیماران و نیازمندان به مراقبتهای پزشکی فراهم کنند و علاوه بر بهبود کیفیت زنـدگیمردم جامعـه ، بـه ارتقـای سـلامت، امنیـت، دسترسـی آسـان بـه خـدمات پزشـکی اضـطراری،مراقبت های مداوم و پشتیبانی سریع بپردازند (وِرمسان و فرایسس، 2014: 63).
حوزه های کاربردی اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمان
بیمارستان ها و مراکز درمانی و سیاستگذاران بخش بهداشت و درمان در کشورها همـواره در پـیاستفاده از فناوری های جدید اطلاعاتی بوده اند (بیوسکارت ـ زفیـر، برِنـدر، بیواسـکارت، و منـاجِر ـ دپریِستر، 1997؛ پونو و همکاران، 2006؛ جوه، گائو و آگـاروال، 2011؛ آنکـر، کـرن، آبرامسـون،کایوشال، 2012). اینترنت اشیا بهعنوان فناوری اطلاعاتی نوظهور، جایگاه ویژه خود را در بخـشبهداشت و درمان (سلامت) به دست آورده است. فناوری اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمـانکاربردهای متنوعی دارد (اکیلدیز، سـو، سانکاراسـوبرامانیام و کـاییرکی،2002؛ لـین و همکـاران،2009؛ لی و همکاران، 2011؛ میوراندی و همکاران، 2012؛ آلتورجمن، الفقیه، الصالح و حسـنین،
2013؛ گابی و همکاران، 2013؛ آتزوری و همکاران، 2014؛ گلاهاک و همکاران، 2014).
خوشه پژوهشی اینترنت اشیای اروپا (IERC) دسته بندی جـامعی بـرای زمینـههـای کـاربرداینترنت اشیا برای سلامت هوشمند در بخش بهداشت و درمان (سلامت) ارائه کرده است. برخـیکاربردها از نوع خدمت و برخی از نـوع محصـول هسـتند. کاربردهـای اینترنـت اشـیا در بخـشبهداشت و درمان (سلامت هوشمند) عبارت اند از:
• تشخیص افتادن2: این کاربرد متمرکز بر افراد مسن و ناتوان است و در پی کمک به زنـدگیآنهاست، به طوری که بتوانند مستقل زندگی کنند ؛
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Platforms
Fall detection
نظارت بر فعالیت های فیزیکی افراد سالمند1: با نصب ادواتی خاص مـی تـوان فعالیـت هـایفیزیکی و وضعیت فیزیولوژیکی افراد (به ویژه افراد سـالمند ) را رصـد کـرد. در ایـن صـورتمی توان داده هایی را در طول زمان از این افراد به دست آورد و به تحلیل آنها پرداخت؛ • یخچال های پزشکی (کنترل دمای درونی محافظت کننده ها)2: برخی المنـتهـای ارگانیـکباید در محفظههایی با شرایط (دمایی) خاص نگه داری شوند. اینترنت اشیا می تواند به خـوبی این وظیفه را برعهده گیرد و تعامل اشیا را ایجاد کند؛
مراقبت از ورزشکاران3: این کاربرد در خصوص اندازهگیری وزن، خواب، تمـرین، وزن، فشـارخون و دیگر پارامترهای مهم برای ورزشکاران حرفه ای به کار می رود؛
نظارت بر بیماران4: برای نظارت درونبیمارستانی، از راه دور (به ویژه سالمند) یـا مراقبـت در منزل بیماران به کار می رود؛
مدیریت بیماری های مزمن5: مراقبت از بیماران با بیماری های مزمن، بدون نیاز به حضور در محل. این فناوری حضور افراد به بیمارستان ها را کاهش می دهد و نتیجه آن هزینـه کمتـر،کاهش زمان اقامت در بیمارستان و کاهش رفت و آمدها (حتی کاهش مصـرف سـوخت) را به دنبال دارد؛
اشعه ماورای بنفش6: اندازه گیری اشعه مـاورای بـنفش و مطلـع سـاختن افـراد از اینکـه بـهمناطقی خاص وارد نشوند یا در ساعاتی خاص از قرارگرفتن در معرض اشعه ماورای بـنفشخودداری کنند؛
کنترل آلودگی (کنترل بهداشت دست)7: با اتصال ادواتی ماننـدRFID هـای طراحـی شـده برای اندازه گیری آلودگی ها، می توان آلودگی محیطی یا دست و بدن را شناسایی کرد؛
کنترل خواب8: وسایلی که با اتصال به فرد، علائمی مانند ضـربان قلـب، فشـار خـون و… را طی زمان خواب شناسایی میکنند و می توان این داده ها را پس از گرد آوری تحلیل کرد؛ • سلامت دندان9: مسواک های مجهز به بلوتوث که با کمک اپلیکیشن های تلفن های هوشمند اطلاعات مسواکزدن افراد را ثبت میکنند و براساس آن میتوان عادات مسواک زدن فرد را
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Physical activity monitoring for aging people
Medical fridges
Sportsmen care
Patient surveillance
Chronic disease management
Ultraviolet radiation
hygienic hand control
Sleep control
dental health
به عنوان اطلاعات شخصی بررسی کرد یا آمـار هـا را بـا د ندانپزشـک بـه اشـتراک گذاشـت (وِرمسان و فرایسس، 2014: 33-32).
شاخص های پایداری اینترنت اشیا در بخش بهداشت و درمان
سازمان ملل متحد1 (1987) پایداری2 را مفهومی تعریف کرد که به دنبال رفـع ن ی ازهـای کنـونیبشر بدون به خطر انداختن توانایی های نسل های آتی برای رفع نیازهایشان است. از طرفی، پورتر و کرامر (2011) در مقاله خود بیان کردند که در سـال هـای اخیـر، کسـب و کارهـا عامـل اصـلیمشکلات اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی شناخته میشوند. کاهش اعتمـاد بـه کسـب و کـار سبب می شود رهبران سیاسی خط مشی هایی تدوین کنند که موجب تضعیف رقابت پذیری و رشـداقتصادی شود. گزینش چنین خط مشیهایی در چند دهه اخیر این تصور را به وجود آورد کـه بـین»کارایی اقتصادی« و »پیشرفت اجتماعی« رابطه عکـس وجـود دارد. دولـت بایـد مـدیریت بـهروش هایی را بیاموزد که خلق ارزش مشترک اجتماعی و اقتصادی را آسان کند، نه آنکـه جلـویآن را بگیرد. خلق ارزش مشترک ب هطور هم زمان بر ارتباط پیشرفت اجتماعی و اقتصادی متمرکز است و قدرت ترغیب موج بعدی رشد جهانی را دارد. کرین، پالازو، اسپنس و مـاتیین (2014) بـابررسی مفهوم مطرح شده پورتر و کرامر، بیان کردند که ایده خلق ارزش مشترک نقـش دولـت رادر رفتارهای پاسخگویانه نسبت به توسعه پایدار شفاف می کند.
در این پژوهش برای ارزیابی حوزه های کاربردی فناوری اینترنت اشـیا در بخـش بهداشـت ودرمان در ایران از شاخص های کامیابی اقتصادی، افـزایش کیفیـت زنـدگی و حفاظـت از محـیطزیست استفاده می شود. همان طور که قبلاً اشاره شد، این شاخص ها را خوشه پژوهشـی اینترنـتاشیای اروپا (IERC)، به عنوان محرک های توسعه اینترنت اشیا در کشورها معرفـی کـرده اسـت (اسمیت، 2012: 232) و در ادبیات توسعه پایدار نیز به آن توجه می شود (کارتر و استون، 2011). در ادبیات نظری پژوهش نیز، شاخصهای کامیابی اقتصادی در حوزه اقتصادی (بانسـال، 2005)، کیفیت زندگی در حوزه اجتماعی (بایود و همکاران، 2001) و حفاظت از محیط زیسـت در حـوزه محیطی (ژانگ و ونِ، 2008) قرار دارد. دیاکین (2001) نیز کامیابی اقتصادی را در کنـار کیفیـت محیط زیست برای توسعه پایدار در بخش حمل و نقـل ضـروری دانسـت. پـورتنی (2003) بـرایداشتن شهرهای پایدار در ایالات متحده آمریکا، توجه بـه کیفیـت زنـدگی و توسـع ه اقتصـادی وزیست محیطی را مهم تلقی کرد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
United Nations
Sustainability
مدل مفهومی پژوهش
نمودار سلسله مراتبی این پژوهش که بر اساس آن کاربردهـای فنـاوری اینترنـت اشـیا در بخـشبهداشت و درمان با توجه به شاخص های توسعه پایدار اینترنت اشیا اولویـت بنـدی مـی شـوند، بـاتوجه به منطق روش »فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)1« به شکل زیر است:

زیست

محیط

از

حفاظت

زندگی

کیفیت

اقتصادی

کامیابی

شاخص

ها

کاربردهای

انتخاب
IoT

ایران

درمان

و

بهداشت

بخش

در

کلی

هدف

تشخیص
افتادن

بر

نظارت
فعالیت

های

فیزیکی
سالمندان

یخچال

های
پزشکی

از

مراقبت
ورزشکاران

…..

سلامت
دندان

گزینه

ها

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

زیست

محیط

از

حفاظت

  • 1

پاسخ دهید